Checklist

Checklist aanpak illegale bewoning op vakantieparken

Om veel verschillende redenen is het er niet eerder van gekomen, maar de knoop is nu doorgehakt: illegale bewoning op vakantieparken wil de gemeente niet (meer). Een toeristisch vitaal recreatiepark is het toekomstperspectief. En dan, hoe ga je als gemeente verder na deze beslissing? Waar moet je aan denken om daadwerkelijk te komen tot een vakantiepark waar niet meer illegaal wordt gewoond?

In deze checklist vind je een opsomming van de verschillende aspecten
die van belang zijn om te komen tot een succesvolle aanpak.

 

R

Checklist: Aanpak Illegale bewoning

Beleid op orde

Zorg ervoor dat de gemeente het standpunt ten aanzien van illegale bewoning op een vakantiepark opneemt in haar beleid. Idealiter wordt in beleid benoemd dat de gemeente illegaal gebruik van een vakantiepark niet toestaat en dat de gemeente handhaaft als hier sprake van is. Illegaal gebruik is een breder begrip, permanente bewoning valt hieronder, maar ook huisvesting van arbeidsmigranten. In de meeste gevallen biedt het bestemmingsplan daarvoor voldoende basis en kan worden volstaan met een besluit van het college van burgemeester en wethouders. Het verwoorden van een duidelijk standpunt in beleid maakt dat je als gemeente steviger staat in toekomstige rechtszaken en heeft positieve uitwerking op het draagvlak in de interne organisatie.

R

Checklist: Aanpak Illegale bewoning

Pak het projectmatig aan

Het aanpakken van illegale bewoning op vakantieparken is geen routineklus. Pak het daarom projectmatig aan. Dat heeft een aantal voordelen. Allereerst is er bij een project altijd een projectleider die verantwoordelijk is voor het geheel en die zorgt voor de voortgang. De projectleider maakt een plan van aanpak met daarin een planning van de werkzaamheden, inclusief besluitvorming en overleg. In het plan van aanpak komt ook te staan hoe de projectorganisatie eruitziet. Wie komen er in het projectteam? Welke deskundigheid heb je nodig? Wie moeten er meedoen voor draagvlak? Ook wordt hier bepaald wie besluiten mogen nemen en of er partijen zijn die meedenken of adviseren, bijvoorbeeld in een klankbordgroep of een gebruikersoverleg.

 Niet elke gemeente tuigt voor de aanpak van illegale bewoning een projectorganisatie op. Doe je dit niet, wijs dan wel één medewerker aan als centraal aanspreekpunt en regel ook dat er vanuit de verschillende ambtelijke disciplines voldoende capaciteit beschikbaar is en blijft, om de aanpak uiteindelijk tot een succes te maken. Een goede afstemming en communicatie tussen de afdelingen Toezicht en Handhaving, Openbare Orde en Veiligheid, Sociaal Domein en Burgerzaken is essentieel.

R

Checklist: Aanpak Illegale bewoning

Intern draagvlak

Om het project te laten slagen en uiteindelijk een succesvol handhavingstraject te doorlopen, is intern draagvlak onmisbaar. Het college moet achter dit besluit staan. Ook de gemeenteraad moet worden geïnformeerd. Afhankelijk van wat lokaal gebruik is moet daarvoor het geschikte moment worden gekozen. Soms kan het ook nodig zijn om de gemeenteraad te laten besluiten over het inzetten van een handhavingstraject. Bijvoorbeeld als het bestemmingsplan niet helemaal duidelijk is over wat wel en niet is toegestaan op het vakantiepark. En vergeet de interne organisatie niet. Het aanpakken van illegale bewoning op een vakantiepark raakt verschillende afdelingen en diverse disciplines. Het is belangrijk om hen op tijd te betrekken bij dit plan.

Denk bij het realiseren van draagvlak aan de volgende acties:

  • Collegevoorstel waarin het Plan van Aanpak wordt vastgesteld, inclusief de benodigde financiële en personele capaciteit;

  • Informeren van de gemeenteraad over de start van het handhavingstraject;
  • Bijpraten van gemeentelijke collega’s die niet in de projectorganisatie zitten;

  • Periodiek overleg met de portefeuillehouder die ook de bestuurlijk opdrachtgever is van het project.
R

Checklist: Aanpak Illegale bewoning

Flankerend beleid

Wil je als gemeente het proces goed doorlopen, dan is het goed om na te denken over flankerend beleid. Bij het doorlopen van een handhavingstraject op illegale bewoning komt veel meer kijken dan bij een regulier handhavingstraject. Het is verstandig om je voor te bereiden op de gevolgen en het ‘nawerk’. Geef dit flankerend beleid ook een plek in je Plan van Aanpak.

Denk daarbij onder meer aan:

Volkshuisvesting

  • Is er aanbod van woningen in de regio om de bewoners van een vakantiepark te herhuisvesten, wat er is (extra) nodig en wordt dit nu al meegerekend in de woningbouwopgave?
  • Op welke redelijke termijn kunnen bewoners op alternatieve woonruimte rekenen (deze termijn heeft invloed op je termijnen in het handhavingstraject).

Alternatieve functies

  • Welke functies zijn passend voor de vrijkomende recreatiewoningen? Als ze leeg staan, zal het voor de eigenaar namelijk erg aantrekkelijk zijn om bedoeld of onbedoeld nieuwe illegale bewoning te laten ontstaan.
  • Hoe kan de gemeente daarbij ondersteunen en faciliteren? De eigenaar zal zelf met een nieuw plan moeten komen, maar de gemeente kan bijvoorbeeld de eigenaar/eigenaren koppelen aan een partij die kan helpen bij het maken van zo’n plan (eventueel via het expertisecentrum), of door snel te reageren op vragen over bijvoorbeeld het bestemmingsplan of een wijziging van het bestemmingsplan.

Sociaal domein

  • Is er een groep mensen die de gemeente een persoonsgebonden beschikking voor bewoning wil aanbieden? Welke voorwaarden gelden dan?
  • Is er voor kwetsbare mensen een tussenoplossing of uitzonderingspositie denkbaar? Hoe ziet deze eruit?
  • De ervaring leert dat bij het terugdringen van illegale bewoning zicht komt op een groep kwetsbare bewoners. Het kan gaan om mensen die schulden hebben, medische zorg nodig hebben of anderszins hulp nodig hebben van de gemeente. Deze mensen worden meestal via de wijkteams verder begeleid naar de juiste instanties. Het is verstandig om vroegtijdig de collega’s uit het sociaal domein bij de aanpak te betrekken, zodat draagvlak en de benodigde capaciteit voorhanden is.
    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    Nieuwe inschrijfprocedure op orde

    Behalve het terugdringen van bestaande illegale bewoning op een vakantiepark, moet nieuwe illegale bewoning worden voorkomen. Meer zicht op en een nieuwe procedure voor inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) kan daarbij helpen. Door direct te reageren op een inschrijving op een vakantieparkadres, voorkom je nieuwe illegale bewoning. In Drenthe heeft Vitale Vakantieparken Drenthe een BRP-procedure ontwikkeld die veel gemeenten al gebruiken. Daarbij wordt snel en gestandaardiseerd gereageerd op een inschrijving op het adres van een vakantiepark.

    De procedure is hier te vinden:

    https://www.vitalevakantieparkendrenthe.nl/downloads/Handreiking_BRP.pdf

    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    BAG-Registratie op orde

    De Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) bevat gegevens van alle adressen en gebouwen in Nederland, zoals bouwjaar, oppervlakte, gebruiksdoel en locatie op de kaart. Door het op orde brengen van de BAG-registratie van standplaatsen en recreatiewoningen, komt er meer zicht op de situatie op een vakantiepark. Personen kunnen zich dan inschrijven op het daadwerkelijke verblijfsobject (standplaats of recreatiewoning), dat is dus specifieker dan op het hoofdadres van het vakantiepark. Door deze manier van registreren krijg je als gemeente een veel beter zicht op wie zich waar bevindt op het park. Het expertisecentrum biedt mogelijkheden om dit te laten doen. Het is in alle gevallen van belang om het op orde brengen van de BAG goed af te stemmen met de parkeigenaar of VvE. Echter: zij hoeven geen toestemming te verlenen hiervoor. Het betreft een administratieve handeling van de gemeente.

    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    Inventariseren van de situatie

    Welke informatie heeft de gemeente over het park en de illegale bewoners van het park? Hoeveel BRP-inschrijvingen staan er op het adres van het park? Is er sprake van gedoogbeschikkingen (persoons- en/of objectgebonden)? Zo ja, hoeveel zijn dit er? Loop eens een rondje over het park (op verschillende tijdstippen (ochtend, middag en avond) en ook in de weekenden) en noteer voor jezelf dingen die je opvallen. Bij welke objecten heb je het vermoeden dat er sprake is van illegale bewoning? Zet je bevindingen kort en bondig op papier.
    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    In gesprek met parkvertegenwoordiging

    Om een passende aanpak te ontwikkelen, is een gesprek met de parkvertegenwoordiger (de ondernemer/eigenaar of een bestuur van een VvE) noodzakelijk.

    In het gesprek komt aan de orde:
    • Verwachtingen managen: De gemeente is voornemens om illegale bewoning aan te pakken en legt uit waarom en hoe;
    • Aansprakelijkheid: De gemeente vertelt dat zowel de overtreder als degene die laat overtreden aansprakelijk is en kan dus een last onder dwangsom opgelegd krijgen bij handhaving van het bestemmingsplan;
    • Partnerschap: De gemeente biedt haar partnerschap aan in het gesprek. Alleen handhaving is onvoldoende om de problemen op te lossen, omdat de kans op herhaling dan groot is. De gemeente vraagt in het gesprek wat de oorzaak is van de bewoning, hoeveel mensen daadwerkelijk wonen, wat het toekomstbeeld is voor het park, wat er nodig is om tot duurzaam recreatief gebruik over te gaan en geeft aan dat zij de parkbeheerder daarin wil faciliteren. Daarnaast wordt een afspraak gemaakt om met elkaar in gesprek te blijven gedurende de voorbereiding en uitvoering van het traject.
    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    Betrek het expertisecentrum

    Op basis van de informatie die je in de vorige stap hebt verzameld, ga je in gesprek met het expertisecentrum. Samen bekijken we wat er voor jullie situatie aan ondersteuning nodig is.

    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    Schakel de taskforce in

    Het expertisecentrum schakelt toezichthouders in die aan de slag gaan met het uitgebreider inventariseren van de situatie en het opbouwen van één of meerdere dossiers. Ook een handhavingsjurist wordt aan jullie gemeente gekoppeld om de juridische aspecten van het handhavingsproces op te pakken.

    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    Start handhavingstraject

    Het handhavingstraject is het sluitstuk van de aanpak. Het handhavingstraject voor de aanpak van illegale bewoning op een vakantiepark is vergelijkbaar met een regulier handhavingstraject. Het verschil zit in de duur en het verzamelen van bewijslast. De duur van het traject is mede afhankelijk van de casuïstiek en de juridische procedure(s). Een traject kan enkele maanden tot jaren duren. Maar de stip op de horizon komt steeds dichterbij; een vakantiepark zonder illegale bewoning!

    R

    Checklist: Aanpak Illegale bewoning

    Blijf monitoren

    Een handhavingstraject is een langdurig en kostbaar proces, daarom is het belangrijk om de situatie op het park te blijven monitoren. Dit kun je doen door actief te blijven communiceren over het beleid van de gemeente en door de gemaakte afspraken met personen die zich op een vakantieparkadres inschrijven in de BRP, goed in de gaten te houden. Laat af en toe ook eens een toezichthouder een rondje over het park lopen. Hiermee geef je een zichtbaar signaal af dat de gemeente toezicht blijft houden op het park en dat het niet gaat om een eenmalige actie.

    Twijfel je of het vakantiepark voldoende kansen heeft op de toeristische markt? Laat dan een Quickscan vitaliteit of vitaliteitsonderzoek uitvoeren. Of wil je de mogelijkheden verkennen om bewoning op een park te legaliseren? 

    Het expertisecentrum kan je hier meer over vertellen!
    Neem contact op via het onderstaande contactformulier.

     

    Documenten die door het expertisecentrum en door derde partijen ontwikkeld zijn om gemeenten te ondersteunen, zijn te vinden in de kennisbank. Het gaat bijvoorbeeld om de handreiking inschrijving BRP, of de handreiking onrechtmatige bewoning vakantieparken, bijvoorbeeld over welke instrumenten er zijn om te legaliseren en hoe deze toegepast kunnen worden, welke en op welke manier bewijslast verzameld kan worden etc.

    Neem direct contact met ons op

    Wij reageren zo spoedig mogelijk!

    Contactformulier

    12 + 4 =

    Expertisecentrum
    Privacybeleid

    Bekijk ons privacybeleid door op de onderstaande link te klikken:

    Privacybeleid

    Contactgegevens

    Neem direct contact op met het expertisecentrum:

    Social media

    Volg ons via de volgende kanalen: