Aan de slag met vitalisering van vakantieparken  

Gemeenten werken grensoverschrijdend samen,

met een meerjarige aanpak 

Luister aflevering 1 hieronder:

Op vakantie in Overijssel! Mensen weten dat de vakantieparken er goed zijn. En inwoners en ondernemers in Overijssel profiteren van het toerisme. En toch, er ligt altijd wel gevaar op de loer. Sommige parken worden bijvoorbeeld niet helemaal gebruikt zoals bedoeld. Als gemeente kun je bovendien niet helemaal zeker weten of het écht goed gaat. Het zogenoemde waterbedeffect kan ook zomaar betekenen dat kwetsbare vakantieparken afglijden en minder vitaal worden. Een introductie over het belang van de vitalisering van vakantieparken.  

 

Jan Jaap Thijs, senior adviseur van bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, deed onderzoek naar de vitaliteit van de Overijsselse vakantieparken. In Overijssel gaat het goed met driekwart van de parken. “Daar kun je een fantastische vakantie beleven. Op een kwart van de parken is het park aan het verslonzen of is de ‘recreatieve functie’ aan het afnemen.”  

Het ene vakantiepark is het andere niet 

Wat verstaan we onder vakantieparken? In het model van Thijs zijn drie soorten vakantieparken onderkend. De eerste categorie zijn kampeerbedrijven voor tent, caravan en mobiel verplaatsbare stacaravans. Een bungalowpark, dit zijn bijvoorbeeld stenen huizen, is een andere categorie. En dan heb je als derde categorie die bestaat uit een combinatie van beiden.”  

 

Zo bepaal je de vitaliteit van een vakantiepark  

Wat is een vitaal vakantiepark? Jan Jaap Thijs vertelt dat daar de kwaliteit en het toekomstperspectief op orde zijn. “We bepalen allereerst of de kwaliteit op dit moment goed is: wil de toerist er graag verblijven? Is het park onderhouden? Is het eigentijds genoeg? Daarna onderzoeken we of het toekomstperspectief gunstig is. Is er ruimte om te investeren als dat nodig is? Is het park aantrekkelijk genoeg voor een bedrijfsopvolger? Onder de oppervlakte kunnen er problemen sluimeren, zoals dat het park steeds minder wordt gebruik voor het houden van vakantie.”  

 

Zo zie je dat een vakantiepark niet meer vitaal is  

Bij een niet-vitaal vakantiepark spelen er verschillende problemen, zegt senior adviseur Jan Jaap Thijs. “De eigenaar onderneemt niet (meer)actief: hij is niet aan het doorontwikkelen, het lukt hem niet om ‘bij de tijd te blijven’ of hij kiest niet bewust voor een doelgroep. Of en hoe er aan marketing wordt gedaan, maakt ook uit. De belangrijkste problemen ontstaan bij oneigenlijk gebruik: permanente bewoning door mensen die geen huis kunnen vinden of mensen die bewust kiezen om op een park te willen wonen. Bijvoorbeeld het tijdelijk verhuren van woningen aan arbeidsmigranten.” 

 

Vakantie vieren gaat niet goed samen met een andere invulling 

Waarom is het ‘oneigenlijk gebruik’ eigenlijk zo erg? Hans Vroomen, burgemeester van de gemeente Ommen en voorzitter van de stuurgroep die het Expertisecentrum Vitale Vakantieparken aanstuurt, legt het uit. “Mensen die wonen op een vakantiepark, bijvoorbeeld doordat ze tijdelijk geen andere plek kunnen vinden of misschien zelfs wel tot een kwetsbare groep behoren, geven een bepaalde sfeer af. Terwijl mensen die vakantie vieren vrolijk zijn. Die twee levensstijlen verhouden zich slecht met elkaar. En als een eigenaar een vakantiewoning een paar maanden aan een arbeidsmigrant verhuurt, terwijl de buurman daar vakantie wil vieren, dan geeft dat een vreemde situatie.” 

 

Reputatie van de toeristische sector en dreiging  

Zoveel problemen zijn er in Overijssel niet: de recreatieve sector in Overijssel is van hoog niveau en buitengewoon gastvrij. Vroomen geeft aan dat het aanbod goed aansluit aan op de diverse wensen van toeristen. De reputatie is uitstekend. Waarom moeten gemeenten dan toch aan de slag met vakantieparken? Vroomen: “Het is belangrijk dat het toeristische imago van Overijssel goed blijft. Daar dragen vitale vakantieparken aan bij. Wat we zien is dat problemen op parken vaak lang onder de oppervlakte blijven: misschien gaat het nog niet zichtbaar de verkeerde kant op, maar het ene vraagstuk leidt tot het volgende probleem. Dat kan snel gaan. We weten dat kwetsbare parken op een gegeven moment afglijden. Daarom nodigt de provincie gemeenten uit om zich bezig te houden met de vitaliteit van vakantieparken.” Zodat als er elders in het land parken kwetsbaar zijn en er mensen vertrekken, ze niet voor Overijssel kiezen.  

 

Gemeenten moeten samen werken aan de vitalisering 

Dat is het bekende waterbedeffect. Vroomen: “Dit effect kun je voorkomen door als gemeenten samen op te trekken. Door informatie en ervaringen te delen. En maatregelen af te stemmen: als wij dit doen, wat doen jullie dan? Kunnen we elkaar versterken? Niet alleen over de gemeentegrenzen, maar ook over de provinciegrenzen. Met Drenthe en Gelderland wordt veel opgetrokken. Het samenwerken leidt al geregeld tot succes. Jeske van Gerven, projectleider van het Expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel, vertelt dat twee Overijsselse buurgemeenten te maken hebben met permanente bewoning. Zij hebben samen een projectleider aangesteld, zodat er actief op gestuurd kan worden dat de bewoners niet naar de andere gemeente gaan verkassen.  

 

Ook binnen de organisatie samenwerken 

Maar ook in de eigen organisatie moet samengewerkt worden, benadrukt Van Gerven. Een voorbeeld laat zien waarom dit goed is: “Een andere gemeente wilde de illegale permanente bewoning op een park beëindigen. Er wordt nu een handhavingsaanpak ontwikkeld. Die houdt in dat mensen de tijd krijgen om een nieuwe woning te vinden en via het woningbouwbeleid wordt ruimte gecreëerd voor mensen die moeten gaan vertrekken. Met de ondernemer worden gesprekken gevoerd over de toekomst van het park en welke rol de gemeente kan spelen in de realisatie van die plannen.”  

 

Gemeente moet besluiten tot een meerjarige aanpak 

Zo’n aanpak kan er niet zomaar komen. Het is nodig dat het college van de gemeente besluit tot een meerjarige aanpak. Van Gerven: “Dan kun je integraal – bijvoorbeeld vanuit het Ruimtelijk Domein, Sociaal Domein, en Vergunningen en Handhaving – samenwerken. In het begin weet je als organisatie misschien niet voor welke opgave je precies staat, maar je creëert wel commitment, waardoor stap voor stap gewerkt kan worden aan de vitalisering.” Het voorkomt dat het echt fout gaat met een park. “Als dat gebeurt is het lastig om weer de vitale kant op te gaan. Ik vergelijk een vakantiepark wel eens met een olietanker: je raakt als park niet snel uit koers, maar raak je uit de koers, dan is ook weer lastig terug te keren.”  

 

Of veranderen kan, ligt vooral aan de eigenaar of het eigendom 

Een park weer vitaal maken vraagt meestal om investeringen. Als een visie of het bijbehorende geld ontbreekt is het de vraag hoe het mogelijk wordt om de vitaliteit te vergroten. Er is ook een wil nodig bij de eigenaar of eigenaren om stappen te zetten. Als draagvlak niet vrijwillig ontstaat kan handhaving helpen. Van Gerven: “Bij een park met versnipperd eigendom is het lastiger, je moet dan iedereen meekrijgen. Het park wordt voor deze mensen vaak niet een middel om vakantie te vieren, maar een vastgoedproduct.”  

 

Gemeenten kunnen terugvallen op kennis en experts 

Hoe ziet een aanpak voor een niet-vitaal vakantiepark eruit? Vroomen: “Het is belangrijk eerst een goed beeld te hebben van wat er aan de hand is. En vervolgens kun je het expertisecentrum bellen.” Van Gerven vult hem aan: “We zorgen dan eerst dat we aan de slag gaan met de randvoorwaarden. Er moet een goed klimaat zijn, zodat de aanpak – die altijd op maat is – kan slagen. Het expertisecentrum heeft veel kennis in huis en maken die toegankelijk. We hebben daarnaast een breed netwerk met experts die ter beschikking staat om stap voor stap te helpen in het proces.” Vroomen besluit: “Het gemeentebestuur is aan zet, maar ze staat er niet alleen voor.” 

 

Directe links naar relevante documenten/kennis: 

Introductie op het expertisecentrum:
https://www.youtube.com/watch?v=dQrNpex4PHc

   

Het plan dat ten grondslag ligt aan de provinciedekkende aanpak vitalisering vakantieparken: https://expertisecentrumoverijssel.nl/wp-content/uploads/2021/11/eindrapportage-provinciedekkende-aanpak-vitalisering-vakantieparken-Overijssel.pdf

   

 

Ga terug naar het overzicht

Expertisecentrum
Privacybeleid

Bekijk ons privacybeleid door op de onderstaande link te klikken:

Privacybeleid

Contactgegevens

Neem direct contact op met het expertisecentrum:

Social media

Volg ons via de volgende kanalen: