Tijdelijke functieverandering van vakantieparken  

De kansen van opvang van bijzondere doelgroepen  

Luister aflevering 11 hieronder:

De kwaliteit en leefbaarheid op vakantieparken is voor gemeenten een uitdaging. Een andere uitdaging is de huisvesting van bijzondere doelgroepen zoals Oekraïners, asielzoekers, statushouders en arbeidsmigranten, zonder dat dit ten koste gaat van de woningvoorraad. Een tijdelijke functieverandering van vakantieparken kan zo een oplossing bieden voor maatschappelijke vraagstukken. 

“Een tijdelijke functieverandering houdt in dat een gemeente er expliciet voor kiest om voor een bepaalde periode – vaak 5 of 10 jaar – een andere functie toe te wijzen aan een vakantiepark”, licht Jeske van Gerven toe. Zij is projectleider bij het expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel en schat in dat er op dit moment zo’n tien vakantieparken in Overijssel tijdelijk een andere functie vervullen. “Als gemeente vraag je dan ontheffing aan voor het strijdig gebruik voor een bepaalde periode.”  

“Het idee bij een tijdelijke functieverandering is dat er met de verdiensten van de functie in de toekomst weer een vitale bestemming kan ontstaan voor een vakantiepark”, vult Hans Vroomen, burgemeester van Ommen en voorzitter van de stuurgroep Vitale Vakantieparken Overijssel, aan. “Hier wordt dus altijd met een duidelijk perspectief voor gekozen.” 

Uitponden

Overwinst investeren in het park 

Voor de opvang van bijzondere doelgroepen zoeken gemeenten plekken waar op korte termijn veel ruimte is. Dat kan op industrieterreinen, in hotels of op vakantieparken zijn. “Het interessante aan vakantieparken is dat er al een infrastructuur aanwezig is, zoals stroomaansluitingen en gasaansluitingen”, ziet Van Gerven. Daarnaast is er ruimte voor veel mensen: “In een groot hotel kun je zo’n honderd mensen huisvesten. Op een middelgroot vakantiepark zijn dat er al snel tweehonderd.” Het voordeel van opvangen op één centrale locatie is de beheersbaarheid: “De mensen hebben steun aan elkaar en als gemeente of ondernemer kun je mensen met een gelijke behoefte op één plek bedienen.” 

Daarnaast biedt tijdelijke functieverandering kansen voor de vitalisering van vakantieparken, ziet Van Gerven. “Bij tijdelijke verhuur is de bezetting meestal 52%. Bij tijdelijke huisvesting ligt de bezetting tussen de 95 en 100%. De overwinst die je in die periode van opvang behaalt kun je investeren in de vitalisering van het park.” Vroomen vult aan dat het belangrijk is dat de afspraken hierover met de eigenaar van het vakantiepark worden vastgelegd, zodat tijdelijke functieverandering niet alleen een verdienmodel is, maar de winst ook echt wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van het park. 

Praktijkvoorbeeld: gemeente Twenterand 

Tanja de Wit is projectleider voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen in de gemeente Twenterand. Deze gemeente heeft een camping aangekocht om Oekraïense vluchtelingen te huisvesten. “Door als gemeente de camping aan te kopen houden we sturing op wat er op deze plaats komt. Als we de camping niet hadden aangekocht, was er misschien een grote exploitant gekomen die plekken voor 500 gasten zou creëren zonder oog te hebben voor de leefbaarheid in de buurt. Wij hebben er nu 200 Oekraïners gehuisvest in nauw overleg met de omwonenden, dus dat is ook voor de buurt een mooie situatie.” Op dit moment is de gemeente druk met het revitaliseren van het park: “We pakken het leidingwerk, elektra en water aan om alles aan de eisen van deze tijd te laten voldoen. Als de Oekraïners weggaan wordt de camping verkocht. Het idee is dat het een vakantiepark blijft. Door de investeringen die wij nu in het park doen, is het park klaar voor de toekomst en wordt het park ook echt interessant voor kleine ondernemers om straks aan te kopen.” 

De kosten die de gemeente Twenterand maakt voor het revitaliseren van het park kunnen deels gedekt worden uit de opvang van Oekraïners: “Er zijn twee soorten vergoeding: de normvergoeding en de transitievergoeding”, licht De Wit toe. “Voor de aanleg van nieuwe infrastructuur om de opvang te realiseren vragen we een transitievergoeding aan bij het ministerie. Daarnaast hebben we een duurzame investering gedaan door chalets, echt kwalitatief goede, aan te kopen. Daarvoor hebben we een lening aangevraagd bij de gemeenteraad. Die lening lossen we af met de normvergoeding.” 

Verschillende vormen 

Mede naar aanleiding van het voorbeeld van de gemeente Twenterand heeft het expertisecentrum een handreiking ontwikkeld. Hierin worden denkrichtingen genoemd voor tijdelijke functieverandering van vakantieparken voor gemeenten. Van Gerven onderscheidt vier verschillende vormen. Allereerst is er het voorbeeld van Twenterand, waar een park met een groot gedeelte vrije ruimte is aangekocht. Op de plaats van de kampeerplekken zijn mooie units geplaatst. Daarnaast kun je kijken naar parken die wel in handen zijn van een ondernemer, maar waar grote veiligheidsproblemen zijn: “Je kunt die ondernemer uitkopen, alle contracten opzeggen en dan echt schoon schip maken op het park.”  

Een andere optie is om te kijken naar parken waar op dit moment nog problemen zijn, maar waarvan je vanwege de kwaliteit van het park verwacht dat deze in de toekomst wel gaan spelen. “Het probleem hiermee is dat je gasten gaat verjagen die zich netjes aan de regels houden”, zegt Van Gerven. Een laatste optie is om aan de slag te gaan op parken die uitgepond zijn: parken met veel verschillende eigenaren. “Je hebt dan als gemeente een lange adem nodig om met alle eigenaren zaken te doen.” In dit voorbeeld bouw je een tijdelijke voorziening op een centrale plek in het park en bied je als gemeente alle eigenaren aan om hun vakantiewoning te verkopen, zodat je uiteindelijk het hele park in handen hebt. “Dit is het moeilijkste voorbeeld, maar hier is ook de meeste winst te behalen omdat je het probleem van versnipperd eigendom echt oplost,” vindt Van Gerven. 

Omgeving betrekken is cruciaal 

Welke optie je als gemeente ook kiest, het is altijd belangrijk om zorgvuldig om te gaan met alle betrokkenen. “Niet iedereen was direct enthousiast over ons plan”, vertelt De Wit over de aankoop van de camping in Twenterand voor de opvang van Oekraïners. “We hadden te maken met zo’n 45 vaste campinggasten, bewoners in de buurt rondom de camping en inwoners van het gehele dorp.” Zodra de aankoop bekend werd gemaakt, zijn ambtenaren, de burgemeester en wethouder de buurt in gegaan om direct met bewoners te spreken. Ook zijn er bewonersavonden georganiseerd voor omwonenden en waren er bijeenkomsten voor de vaste campinggasten.  

“Tijdens deze avonden zijn we echt in gesprek gegaan over wat de campinggasten belangrijk vonden. Zo gaven zij aan de wasruimte niet met 200 nieuwe bewoners te willen delen en het fijn te vinden om een eigen ingang te hebben. We hebben naar deze punten geluisterd, hier oplossingen voor bedacht en deze ook daadwerkelijk uitgevoerd.” Uiteindelijk zagen de vaste gasten ook het voordeel in van de nieuwe situatie: “De camping had veel achterstallig onderhoud, wat we als gemeente allemaal hebben aangepakt. Daar waren de vaste campinggasten erg blij mee.” De Wit merkt dat het belangrijk is om constructief in gesprek te gaan, met oplossingen te komen en je aan de afspraken te houden: “Als de buurt ziet dat het park mooier wordt en meer perspectief krijgt, dan krijg je de rest van de mensen ook wel mee in je plannen.” 

Energie en vertrouwen 

“Om van een tijdelijke functieverandering een succes te maken, is het heel belangrijk dat je goed doordenkt wat je met de plek wil, er de tijd voor neemt en de omgeving sterk betrekt”, adviseert Vroomen. “Dat betekent niet dat iedereen vanaf het begin direct staat te juichen om het idee, maar wel dat je als gemeente vertelt waarom je dit doet, de mensen meeneemt in je plannen en hun zorgen heel serieus neemt.” 

Vanuit de provincie is er steun voor tijdelijke functieveranderingen. Toch wordt er nog niet erg veel gebruik van gemaakt. Vroomen moedigt gemeenten en ondernemers aan om tijdelijke functieverandering echt als kans te zien: “Je moet er met elkaar de schouders onder zetten.” Daarbij werkt enthousiasme aanstekelijk, merkt De Wit. “Collega’s die zich aan het begin afvroegen of het wel zo’n slim idee was, kregen we mee toen we lieten zien wat we wilden bereiken en hoe we het deden. Je krijgt veel energie en vertrouwen van de omgeving en de campinggasten als je het goed aanpakt.” 

 

Directe links naar relevante documenten/kennis:  

    Ga terug naar het overzicht

    Expertisecentrum
    Privacybeleid

    Bekijk ons privacybeleid door op de onderstaande link te klikken:

    Privacybeleid

    Contactgegevens

    Neem direct contact op met het expertisecentrum:

    Social media

    Volg ons via de volgende kanalen: