Ondermijnende criminaliteit op vakantieparken herkennen en voorkomen 

Met toezicht, regie op permanente bewoning en samenwerken lukt het 

Luister aflevering 4 hieronder:

Vakantieparken, ook in Overijssel, kunnen plek bieden voor ondermijning. Criminelen kunnen er hun activiteiten uit het zicht uitvoeren, slachtoffers zoeken of simpelweg uit het zicht verblijven. Hoe kun je als lokale overheid deze criminaliteit aanpakken en vooral: hoe kun je voorkomen dat een vakantiepark ten prooi valt aan criminaliteit? De drie gasten in de podcast erkennen dat het een complex probleem is en willen hier graag aan werken. Commissaris van de Koning, Andries Heidema benadrukt Overijsselse gemeenten te willen ondersteunen, door bovenlokaal verbindingen te leggen. Ook ondersteunt de provincie gemeenten via het project Vitalisering Vakantieparken van het expertisecentrum.  

Op vakantieparken vind je verschillende vormen van criminaliteit en ondermijning terug. Er kan bijvoorbeeld gehandeld worden in verdovende middelen, soms wordt er ook geproduceerd. Of er wordt vuurwerk opgeslagen. Er kan ook illegale prostitutie zijn. Verder kan het park dienen als ontmoetingsplek voor criminelen. Ook is het voor criminelen aantrekkelijk om hun geld te witwassen door bijvoorbeeld kavels en/of recreatiewoningen te kopen.  

Criminaliteit

Beter beeld krijgen van de omvang van ondermijning op vakantieparken 

Het Expertisecentrum Vitale Vakantieparken onderzoekt op hoeveel en welke parken criminaliteit plaatsvindt en in welke vorm, zegt Cindy Bethlehem, werkzaam bij het expertisecentrum. “De exacte omvang van ondermijning is nu niet bekend. We constateren wel dat illegale bewoning een eerste signaal voor het ‘afglijden’ van een park kan zijn. De aantrekkingskracht van het park op toeristen neemt af. En er komen dan meer kwetsbare mensen die geen gewone woning kunnen vinden. De ruimte voor criminele activiteiten neemt dan toe.” Het is overigens wel een misverstand dat criminaliteit alleen plaatsvindt op vakantieparken die minder vitaal zijn; ook op parken die goed aangeschreven staan vind je het terug. Daar waar toeristen vakantie vieren, zie je het alleen niet direct aan de buitenkant. Als er sprake is van ondermijning op een vitaal en mooi park, is het meestal een vorm van ‘witteboordencriminaliteit’, zoals bijvoorbeeld grootschalig witwassen. 

Wat werkt criminaliteit in de hand? 

Wanneer het vakantiepark (te) weinig verdient aan toeristen, worden soms ook andere doelgroepen oogluikend toegelaten door de ondernemer of beheerder. En als de recreatieve functie van een park geheel of gedeeltelijk verdwijnt, wordt de locatie interessanter voor criminelen. Er is geen sociale controle door toeristen meer en er ontstaan er mogelijkheden om buiten het zicht te werken. De gemeente controleert doorgaans weinig op vakantieparken. Er kan dan een vicieuze cirkel ontstaan: Als er meer illegale bewoning is en dat een verdienmodel wordt, wordt het park minder interessant voor toeristen, doordat de sfeer verandert. Wonen op vakantiepark is goedkoop en je verblijft er uit het zicht. Dat trekt bepaalde doelgroepen aan. Het risico ontstaat dan dat veiligheid en leefbaarheid in het geding komen. Dat zorgt ervoor dat er ook geen nieuwe toeristen meer aangetrokken worden door het park.” De situatie op een park kan vervolgens zo slecht worden dat een eigenaar of beheerder niet meer de baas is op het park, waardoor het een vrijplaats wordt. Dit hangt natuurlijk ook af van hoe weerbaar, hoe sterk de ondernemer of beheerder is. Zorgen dat een park recreatief blijft, maakt de kans op criminele activiteiten in elk geval kleiner.   

Informatiepositie versterken door controles 

Wiljan Snoek denkt vanuit zijn rol bij de provincie Overijssel (als specialist ondermijning) met het expertisecentrum mee over de veiligheid op vakantieparken en is betrokken bij de controles op de parken. Hij merkt op dat parken niet standaard elk jaar gecontroleerd worden door gemeenten. “Criminelen vestigen zich eenvoudig op parken en weten redelijk ongezien aan het werk te gaan. Wat je zelf kunt doen als gemeente is je laten zien op een park. Door meer toezicht te houden schrik je criminelen af en kom je erachter wat er is en wat er speelt op een park. Je versterkt je informatiepositie.” Houd ook goed contact met de eigenaar, geeft Snoek aan. Bij één eigenaar is de aanspreekbaarheid van een park beter geregeld. Bij een eigenaarsvereniging, afhankelijk van hoe het is georganiseerd, is de organisatie vaak wat meer los zand. En soms zijn die bestuursleden vooral bezig met hun eigen belang.  

De gemeente aan zet: zicht hebben en houden 

Cindy Bethlehem erkent dat toezicht houden en een goede informatiepositie belangrijk is. “Naast je informatiepositie wil je ook bezig zijn met het toeristisch perspectief: waar wil je heen met de parken in je gemeente?” Het is ook goed mogelijk om vanuit betrokkenheid de permanente bewoning te beperken. Burgerzaken weet het als mensen zich op een vakantiepark inschrijven. Gemeenten moeten mensen verplicht inschrijven. Door direct een afspraak te maken en te vragen met welke intentie mensen op een park willen wonen en hoe lang ze denken te verblijven, krijg je grip en kun je er zicht op houden. Je kunt als gemeente dan ook beter je zorgplicht uitvoeren en je beleid afstemmen op de bewoning. Bij het witwassen door een vakantiewoning of kavels te kopen en verkopen is een andere aanpak nodig, vertelt Commissaris van de Koning van Overijssel, Andries Heidema. “Bij witwassen moet je bijvoorbeeld goed samenwerken met de belastingdienst, uitzoeken waar het geld vandaan komt, om dat tegen te gaan.”  

Het expertisecentrum helpt gemeenten een vlucht vooruit te nemen 

Overijssel heeft relatief kleine gemeenten met veel vakantieparken. “Het is dus niet zo gek dat je niet snel een goed beeld hebt van een park. Er is te weinig capaciteit en weinig kennis op dit gebied.” Daarom biedt het Expertisecentrum Vitale Vakantieparken hulp. Zij nemen de gemeente bij de hand en kunnen op allerlei gebieden ondersteunen. Toezichthouders van het expertisecentrum kunnen werk uit handen nemen. Hun aanwezigheid kan preventief werken en zij kunnen informatie inwinnen. Het expertisecentrum ondersteunt ook bij het maken van een visie en beleid. 

Gezamenlijke aanpak 

“Als je zichtbaar wordt als gemeente,” waarschuwt Snoek. “wees er dan op bedacht dat de crimineel ergens anders naartoe gaat. Daarom moet de aanpak altijd gezamenlijk gebeuren, samen met andere gemeenten.” Het is ook de reden dat de provincie betrokken is. En op landelijk niveau wordt ook geacteerd op de problematiek, zegt Andries Heidema. “Het is belangrijk dat criminaliteit op parken op rijksniveau als langjarig vraagstuk wordt erkend, zodat ze middelen en ondersteuning blijven aanbieden.” 

Samenwerking gemeenten onderling nodig  

Het is nodig om de samenwerking te blijven zoeken. Heidema: “Gemeenten trekken steeds meer met elkaar op. Dat vind ik mooi om te zien. Gemeenten worden steeds enthousiaster om het probleem op te pakken. Terwijl het echt een flinke klus is, en er liggen talloze andere vraagstukken op het bordje van een gemeente. Maar dit is een urgent vraagstuk. Als je niet voldoende zicht hebt, loop je een groot risico om het putje te worden waar alles naartoe gaat; het laagste punt. Zeker als de omliggende gemeenten wel ogen en oren open heeft en criminaliteit aanpakt. Laten we met elkaar de schouders eronder zetten zodat vakantieparken geen plek zijn waar criminelen willen zijn.” 

 

Directe links naar relevante documenten/kennis: 

  1. Checklist aanpak illegale bewoning vakantieparken – Criminaliteit gedijd goed op parken waar veel (illegaal) gewoond wordt. Het expertisecentrum heeft een stappenplan ontwikkeld voor gemeenten die projectmatig illegale bewoning op vakantieparken wil aanpakken. 
  2. Handreiking APV en ondermijning – Het aanjaagteam ondermijning ontwikkelde deze handreiking voor bestuurders om hen te informeren over het instrument APV bij de aanpak van ondermijning.
  3. Handreiking ‘Meer grip op vakantieparken’ – VNG heeft samen met Platform 31 een handreiking ontwikkeld, die ingaat op de handhaving van het bestemmingsplan, het in kaart brengen van veiligheidsproblemen en manieren waarop je als gemeente kunt ingrijpen.
  4. Het dashboard Zicht op Ondermijning – Vakantieparken geeft per gemeente, regio of provincie weer in welke mate ondermijning voorkomt en om welke type criminaliteit het gaat. Het dashboard heeft een agenderende functie en dient niet voor opsporing.  

 Het expertisecentrum beschikt daarnaast over meer informatie, maar deze kan in veel gevallen niet zomaar gedeeld worden. Neem contact met ons op voor jouw specifieke informatiebehoefte. 

Ga terug naar het overzicht

Expertisecentrum
Privacybeleid

Bekijk ons privacybeleid door op de onderstaande link te klikken:

Privacybeleid

Contactgegevens

Neem direct contact op met het expertisecentrum:

Social media

Volg ons via de volgende kanalen: