Wat te doen met criminaliteit op vakantieparken? 

Praktische tips om dit als gemeente aan te pakken 

Luister aflevering 9 hieronder:

Niet alleen vakantiegangers zijn op vakantieparken te vinden, ook criminelen houden zich er schuil. Dit leidt tot situaties waar je als gemeente niet op zit te wachten. Maar gemeenten hebben vaak weinig mensen en tijd beschikbaar. Hoe ga je slim te werk? Een aantal praktische tips helpen om als gemeente de ondermijning op vakantieparken aan te pakken. 

In georganiseerd verband zo veel mogelijk geld verdienen en dit afschermen, terwijl je strafbare feiten pleegt. Zo definieert Edward van der Torre georganiseerde misdaad. Als bestuurskundige, criminoloog en auteur is hij betrokken bij diverse onderzoeken naar ondermijning. “Ondermijning is de schade die wordt veroorzaakt door de georganiseerde misdaad. Hierbij moet je denken aan mensen die in de schulden komen of in de misdaad belanden en in die wereld verpieteren.” Waar politie en justitie de georganiseerde misdaad aanpakken, spelen gemeenten juist een belangrijke rol bij ondermijning. 

Criminaliteit

Criminaliteit op vakantieparken 

Jeroen Bakker, werkzaam bij het expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel en gespecialiseerd in ondermijning, ziet regelmatig met eigen ogen hoe vakantieparken georganiseerde misdaad kunnen faciliteren. Dat kan voor opslag van bijvoorbeeld drugs, namaakartikelen en geld zijn. Maar het kan ook vanwege de mensen zijn: op vakantieparken wonen veel kwetsbare bewoners en bezoekers.  

Van der Torre noemt een aantal redenen waarom een vakantiepark een aantrekkelijke plek is voor criminelen. Zo springt de georganiseerde misdaad in op de woningnood; een heel groot probleem in Nederland. “Als je mensen snel een woonruimte kunt geven, vervul je voor hen een belangrijke rol.” Woningen zijn vervolgens een pressiemiddel. Zo kunnen criminelen arbeidsmigranten, die afhankelijk van hen zijn, onder druk zetten. Verder kunnen criminelen geld witwassen met investeringen in vastgoed. Het kopen van een vakantiewoning is een private transactie. Daardoor is er meestal geen Bibob-toets en veel vakantiewoningen behoren tot roerende goederen en worden dus niet opgenomen in registers. Tot slot zijn vakantieparken een plek waar je anoniem kan zijn. Nederlandse vakantieparken zijn over het algemeen groot, zijn goed afgeschermd voor pottenkijkers en er is weinig toezicht door veiligheidspartners. Criminelen kunnen hierdoor goed onder de radar blijven. 

 

Helft vakantieparken kampt met ondermijning  

Het standaard beeld is dat criminaliteit voorkomt op enorm verwaarloosde parken, waar het zwembad leeg is en de horeca dicht. “Daar vind je het inderdaad terug, maar het komt voor op vakantieparken in alle segmenten. Zo wordt er ook crimineel geld geïnvesteerd in vakantieparken in de hogere segmenten”, stelt Van der Torre.  

Bakker ziet dat iets minder dan de helft van de vakantieparken te maken heeft met problemen op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en ondermijning. Onlangs zijn 61 parken in Overijssel in beeld gebracht. Daarbij zijn vier ‘rode parken’ aangetroffen: dat zijn parken waar de problemen op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en ondermijning heel duidelijk aanwezig zijn en waar veel kwetsbare mensen wonen. Bij 23 parken werd duidelijk dat er niet gerecreëerd wordt, er was sprake van permanente bewoning. “Die parken zien er weliswaar netjes uit, maar daar zit een wereld van kwetsbare mensen achter. En criminelen weten hen ook goed te vinden.” Tot slot werd er bij drie parken geconcludeerd dat leefbaarheids- en veiligheidsproblemen een punt van aandacht zijn. Bij 31 vakantieparken werden geen veiligheids- en leefbaarheidsproblemen geconstateerd. 

 

Zo’n 8 tot 9 ambtenaren nodig  

In het ideale geval ga je als gemeente aan de slag met alle vakantieparken waar problemen zijn. Er zijn echter zoveel vakantieparken, dat gemeenten zich altijd zullen moeten richten op de parken waar de problemen het grootst zijn. “Een belangrijke les voor een provincie, regio of gemeente met veel vakantieparken is: je hebt altijd een park aan de onderkant, waar je echt energie in moet stoppen. En dat betekent ook dat het je permanent veel tijd kost. Je bent er niet met één controleactie,” aldus Van der Torre. Hij merkt op dat de aanpak van vakantieparken niet slechts een project is voor de komende vijf of tien jaar, maar dat het een blijvende noodzaak is. 

Van der Torre weet dat er niet altijd voldoende mensen en tijd beschikbaar zijn voor de aanpak van criminaliteit op vakantieparken. Vakantieparken liggen vaak in dunbevolkte gebieden, waar minder politie beschikbaar is. Daarnaast liggen de parken vaak in gemeenten met lage inwoneraantallen, en dus zijn er bij de gemeentelijke organisatie maar weinig mensen werkzaam. Van der Torre schat in dat gemeenten met vakantieparken zo’n 8 tot 9 ambtenaren nodig hebben voor de werkzaamheden die de parken met zich meebrengen.  

 

Beschikbare tijd slim inzetten 

Bakker benadrukt dat de tijd die gemeenten beschikbaar hebben, slimmer moet worden ingezet. Dat vergt een integraal werkproces met mensen van veiligheid zijn, maar ook met medewerkers van de afdelingen Ruimtelijk Domein, Sociaal Domein, Economie en Toerisme.  

In ophaalsessies die het expertisecentrum organiseert komt een goed en compleet beeld naar voren van wat er werkelijk speelt op vakantieparken. De uitdaging voor gemeenten is om toezichthouders met specifieke disciplines breder informatie te laten verzamelen en deze ook te delen met andere betrokken partijen. 

Edward noemt de stappen die gemeenten dienen te zetten om effectief op te treden tegen ondermijning.  

 

Stap 1: de situatie in beeld brengen 

De eerste stap in de aanpak van de problematiek op vakantieparken is het in beeld brengen van de huidige situatie. Dat is lastiger dan het lijkt. Informatie uit de systemen komt niet altijd overeen met de werkelijkheid. Zo zijn er vaak bijna geen BRP-inschrijvingen op ‘rode’ vakantieparken, terwijl er juist veel mensen permanent op het park wonen. Parken bezoeken en met mensen in gesprek gaan, levert meer informatie op. Het delen van informatie tussen professionals van de verschillende betrokken organisaties levert daarnaast ook meer inzicht op. Al deze kennis moet worden gecombineerd met de systeemkennis om een betrouwbaar beeld te vormen. “Het expertisecentrum kan helpen bij het aanleveren van indicatoren die gemeenten helpen een goed beeld te vormen van de situatie op een vakantiepark”, vertelt Bakker. “Daarnaast kunnen we ondersteunen in het in beeld brengen van de situatie per indicator. Daar hebben we onze eigen toezichthouders voor beschikbaar.”  

 

Stap 2: betere besluitvorming 

Wanneer gemeenten een beter beeld hebben van de situatie op de parken, kunnen zij ook betere besluiten nemen. De burgemeester en wethouders hebben kennis nodig over de situatie op de parken, zodat zij hun raadsleden altijd kunnen informeren. Raadsleden moeten zich op hoofdlijnen laten informeren, zodat zij een visie kunnen vormen. Daarbij pleit Van der Torre ervoor dat saneren van vakantieparken ook tot de mogelijkheden behoort. Omdat er in Nederland veel vakantieparken zijn en er nog altijd nieuwe parken worden bijgebouwd moet die optie er zijn.  

 

Stap 3: Opvolging geven aan besluiten 

Het beleid op orde hebben is niet voldoende. Er moet ook opvolging zijn. Dat betekent ook dat de mensen van de gemeente die zich bezig houden met veiligheid, moeten kunnen meedoen, geeft Van der Torre aan. “Je hebt bouw- en woninginspecteurs nodig, BRP-inspecteurs, boa’s, de omgevingsdienst.” In het geval van handhaving moet een strategische afweging worden gemaakt: maak je gebruik van een goede relatie of ga je strenge controles uitvoeren, zodat de situatie gaat veranderen? De gemeente moet in elk geval zichtbaar met mensen aanwezig zijn op de parken. En dat geldt ook voor de professionals vanuit het sociaal domein: de gemeente moet niet wachten tot mensen om hulp komen vragen, maar zelf actief naar de parken gaan om daar hulp te bieden.  

 

Begin, en begin klein 

Bakker adviseert gemeenten die starten met een aanpak Vitalisering Vakantieparken om klein te beginnen: “Start met één park, doe het goed en maak het ook echt af.” Door met dit park te starten bouw je als gemeente kennis en deskundigheid op, die je kunt inzetten bij het volgende park. “Zo’n eerste park is als een ontdekkingsreis. Maak daarbij vooral ook gebruik van de kennis die al aanwezig is bij het expertisecentrum en bij andere gemeenten.” 

Er is veel werk te doen, weten Van der Torre en Bakker. En ze merken ook dat het fijn wordt gevonden om eraan te werken: het is tastbaar, geconcentreerd en je kunt echt iets betekenen. Maar je moet het wel slim doen, benadrukken ze. “Reageer niet alleen op incidenten, onderzoek wat eronder zit en hoe je het kan stoppen.” 

Meer informatie:

Ga terug naar het overzicht

Expertisecentrum
Privacybeleid

Bekijk ons privacybeleid door op de onderstaande link te klikken:

Privacybeleid

Contactgegevens

Neem direct contact op met het expertisecentrum:

Social media

Volg ons via de volgende kanalen: